Samenwonen, een samenlevingscontract of trouwen: wat past bij jullie?

In 2024 oordeelde de Hoge Raad dat het aangaan of wijzigen van huwelijkse voorwaarden tijdens een huwelijk geen schenking vormt. Ook niet als de ene partner daardoor rijker wordt en de andere partner armer.

Naar aanleiding van deze uitspraak zijn de regels aangepast via de zogenoemde reparatiewetgeving. Vanaf 1 januari 2026 kan bij een scheiding of overlijden wél schenk- of erfbelasting verschuldigd zijn als jij of je partner meer dan de helft van het gemeenschappelijke vermogen toebedeeld krijgt.

Maar wat betekenen deze nieuwe regels voor de huwelijkse voorwaarden?

Verandering van vermogensverdeling

In 2024 deed de Hoge Raad een belangrijke uitspraak. Het ging om een echtpaar dat in gemeenschap van goederen was getrouwd. Ze waren allebei voor 50% eigenaar van het gezamenlijke vermogen. 

Tijdens hun huwelijk lieten zij bij de notaris huwelijkse voorwaarden opstellen. Daardoor veranderde de verdeling van het vermogen van 50/50 naar 10/90. Kort daarna overleed de man, die op dat moment al ernstig ziek was. Hij was toen nog maar voor 10% eigenaar van het gezamenlijke vermogen. Zijn vrouw hoefde daarom alleen over dat deel erfbelasting te betalen. De overige 90% viel al binnen haar vermogen.

De Belastingdienst was het hier niet mee eens. Volgens de inspecteur was de wijziging vlak voor het overlijden een vorm van fraude. Ook vond hij dat er eigenlijk sprake was van een schenking. Daarom zou erfbelasting moeten worden betaald over 50% van het vermogen.

De Hoge Raad kwam tot een andere conclusie. Het aanpassen van huwelijkse voorwaarden is volgens de Hoge Raad geen schenking. Daarom hoeft er geen extra erfbelasting te worden betaald.

Na deze uitspraak is er een wetswijziging doorgevoerd die sinds 1 januari 2026 geldt. Het doel hiervan is om constructies binnen het huwelijk tegen te gaan waarmee weinig tot geen erf- of schenkbelasting wordt betaald.

Gevolgen van de uitspraak

Door de wetswijziging moet bij een echtscheiding of overlijden in ieder geval over de helft van de huwelijksgemeenschap erf- of schenkbelasting worden betaald. Er geldt wel een belangrijke uitzondering: de nieuwe regels zijn niet van toepassing op echtgenoten die vóór 16 september 2025 om 16:00 uur in hun huwelijkse voorwaarden een ongelijke verdeling hebben afgesproken.

Ook als je geregistreerd partner bent met partnerschapsvoorwaarden of samenwoont met een samenlevingscontract, gelden deze regels.

Wijzigingen zijn nog wel toegestaan

Ondanks de gevolgen voor de belasting is het nog steeds toegestaan om vermogen in de huwelijksgemeenschap in te brengen.

Voor het opstellen of wijzigen van huwelijkse voorwaarden, een samenlevingscontract of partnerschapsvoorwaarden is het verstandig om een notaris mee te laten kijken. We denken hierin graag met je mee, zodat je zeker weet dat alles goed geregeld is.